खाना पकाउने इन्धनको प्रयोग एक महत्वपूर्ण भौतिक सूचक हो जसले समुदायको जीवनस्तर, वातावरणीय स्वास्थ्य र स्वच्छ ऊर्जामा पहुँचको अवस्थालाई दर्शाउँछ। खाना पकाउनको लागि प्रयोग गरिने इन्धनको प्रकारले स्वास्थ्यमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्नुका साथै वातावरणीय दिगोपना र आर्थिक-सामाजिक अवस्थाको पनि संकेत गर्दछ। यस खण्डमा ठाकुरबाबा नगरपालिकाको विभिन्न वडाहरूमा प्रयोग हुने खाना पकाउने इन्धनको विस्तृत विश्लेषण प्रस्तुत गरिएको छ।
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा कुल ११,५६५ घरधुरी मध्ये१५.२०% घरधुरीले एल.पी. ग्याँस,८३.७९% घरधुरीले दाउरा/काठ/कोइला, र०.९१% घरधुरीले गोबर ग्याँसको प्रयोग गर्दछन्।
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:
कुल घरधुरी: ११,५६५
| क्र.सं. | खाना पकाउने इन्धनको प्रकार | घरधुरी | प्रतिशत |
|---|---|---|---|
| १ | दाउरा/काठ/कोइला | ९,६९० | ८३.७९% |
| २ | एल.पी. ग्याँस | १,७५८ | १५.२०% |
| ३ | मट्टितेल | २ | ०.०२% |
| ४ | विद्युत | ८ | ०.०७% |
| ५ | गोबर ग्याँस | १०५ | ०.९१% |
| ६ | गोबर/गुँइठा | १ | ०.०१% |
| ७ | अन्य | १ | ०.०१% |
| जम्मा | ११,५६५ | १००.००% | |
वडा अनुसार विभिन्न प्रकारको खाना पकाउने इन्धनको वितरण
विभिन्न वडाहरूमा स्वच्छ इन्धन (एल.पी. ग्याँस, विद्युत, बायोग्यास) प्रयोग गर्ने घरधुरीको तुलना
वडा अनुसार खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको विस्तृत विश्लेषण
| वडा नं. | जम्मा घरधुरी | दाउरा/काठ/कोइला | एल.पी. ग्याँस | मट्टितेल | विद्युत | गोबर ग्याँस | गोबर/गुँइठा | अन्य |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वडा १ | १,६११ | ९४३ (५८.५४%) | ६५८ (४०.८४%) | १ (०.०६%) | ० (०.००%) | ७ (०.४३%) | १ (०.०६%) | १ (०.०६%) |
| वडा २ | १,६९९ | १,५०७ (८८.७०%) | १७६ (१०.३६%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) | १६ (०.९४%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) |
| वडा ३ | १,६१५ | १,३४३ (८३.१६%) | २५२ (१५.६०%) | ० (०.००%) | ४ (०.२५%) | १६ (०.९९%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) |
| वडा ४ | १,२३१ | ९४८ (७७.०१%) | २३० (१८.६८%) | ० (०.००%) | ३ (०.२४%) | ५० (४.०६%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) |
| वडा ५ | १,३७४ | १,२८१ (९३.२३%) | ८६ (६.२६%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) | ७ (०.५१%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) |
| वडा ६ | ८८२ | ६५१ (७३.८१%) | २२६ (२५.६२%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) | ५ (०.५७%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) |
| वडा ७ | ९१९ | ९११ (९९.१३%) | ७ (०.७६%) | ० (०.००%) | १ (०.११%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) |
| वडा ८ | १,०१७ | ९५९ (९४.३०%) | ५४ (५.३१%) | १ (०.१०%) | ० (०.००%) | ३ (०.२९%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) |
| वडा ९ | १,२१७ | १,१४७ (९४.२५%) | ६९ (५.६७%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) | १ (०.०८%) | ० (०.००%) | ० (०.००%) |
| पालिका जम्मा | ११,५६५ | ९,६९० (८३.७९%) | १,७५८ (१५.२०%) | २ (०.०२%) | ८ (०.०७%) | १०५ (०.९१%) | १ (०.०१%) | १ (०.०१%) |
कुल घरधुरी: १,६११
कुल घरधुरी: १,६९९
कुल घरधुरी: १,६१५
कुल घरधुरी: १,२३१
कुल घरधुरी: १,३७४
कुल घरधुरी: ८८२
कुल घरधुरी: ९१९
कुल घरधुरी: १,०१७
कुल घरधुरी: १,२१७
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको विश्लेषण गर्दा, समग्रमा१६.१८% घरधुरीले स्वच्छ इन्धन (एल.पी. ग्याँस, विद्युत, गोबर ग्याँस) प्रयोग गर्दछन्। वडागत रूपमा हेर्दा वडा नं. १ मा सबैभन्दा बढी स्वच्छ इन्धन प्रयोग गरिएको छ, जहाँ ४१.२८% घरधुरीहरूले स्वच्छ इन्धन प्रयोग गर्दछन्।
८३.७९%
९,६९० घरधुरी(9,690 households)
१५.२०%
१,७५८ घरधुरी(1,758 households)
वडा १
स्वच्छ इन्धन प्रयोग: ४१.२८%41.28% clean fuel usage
यस वडामा स्वच्छ इन्धन (एल.पी. ग्याँस, विद्युत, गोबर ग्याँस) को प्रयोग उच्च छ, जुन पालिकाको औसतभन्दा २५.१०% ले बढी छ।
यसले यस वडाको आर्थिक अवस्था राम्रो भएको र आधुनिक इन्धनमा पहुँच बढी भएको संकेत गर्दछ, जसले यहाँको जनताको वातावरणीय स्वास्थ्य र जीवनस्तरमा सकारात्मक प्रभाव पारेको छ।
वडा ७
स्वच्छ इन्धन प्रयोग: ०.८७%0.87% clean fuel usage
यस वडामा स्वच्छ इन्धनको प्रयोग न्यून छ। अधिकांश घरधुरीहरूले दाउरा/काठ/कोइला जस्ता परम्परागत इन्धन प्रयोग गर्ने गर्दछन्, जसले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्नुका साथै वातावरणीय विनाशमा योगदान पुर्याउँछ।
मध्यम स्तर
•सूचकाङ्क विवरण: स्वच्छ इन्धन सूचकाङ्क विभिन्न इन्धन प्रकारहरूको प्रयोग र तिनीहरूको वातावरणीय प्रभावको भारित औसतमा आधारित छ।
•व्याख्या: ३२.९ अंकले मध्यम स्वच्छ इन्धन प्रयोग दर्शाउँछ। यसमा सुधारका लागि एल.पी. ग्याँस र विद्युतको पहुँच र प्रयोग बढाउनुपर्ने देखिन्छ।
कुल १,८७१ घरधुरीले स्वच्छ इन्धन प्रयोग गर्दछन्
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको तथ्याङ्क विश्लेषणबाट निम्न रणनीतिहरू अवलम्बन गर्न सकिन्छ:
यसरी ठाकुरबाबा नगरपालिकामा खाना पकाउने इन्धनको प्रयोगको विश्लेषणले पालिकामा स्वच्छ र वातावरणमैत्री इन्धनको पहुँच र प्रयोग बढाउनका लागि लक्षित कार्यक्रम संचालन गर्न आवश्यक सूचना उपलब्ध गराउँछ। यसले घरभित्रको वायु प्रदूषण कम गरी महिला तथा बालबालिकाको स्वास्थ्य सुधार, वन विनाश कम गर्ने र समग्र पर्यावरणीय सन्तुलन कायम गर्न सहयोग पुर्याउँछ।