साक्षरता एक आधारभूत मानव अधिकार हो र यो व्यक्तिगत, सामाजिक र आर्थिक विकासको महत्वपूर्ण आधारशिला हो। यसले नागरिकको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउनुका साथै राष्ट्रिय विकासमा पनि प्रत्यक्ष योगदान पुर्याउँछ। यस खण्डमा ठाकुरबाबा नगरपालिकाको विभिन्न वडाहरूमा नागरिकहरूको साक्षरताको अवस्थाको विश्लेषण प्रस्तुत गरिएको छ।
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा कुल ५७,४०६ जनसंख्यामध्ये७६.४५% अर्थात् ४३,८८९जनाले पढ्न र लेख्न जान्दछन्, ०.४५% अर्थात् २५६ जनाले पढ्न मात्र जान्दछन्, र२३.१०% अर्थात् १३,२६१जना निरक्षर रहेका छन्।
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा साक्षरताको अवस्थाको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:
कुल जनसंख्या: ५७,४०६
| क्र.सं. | साक्षरताको अवस्था | जनसंख्या | प्रतिशत |
|---|---|---|---|
| १ | पढ्न र लेख्न जान्ने | ४३,८८९ | ७६.४५% |
| २ | पढ्न मात्र जान्ने | २५६ | ०.४५% |
| ३ | निरक्षर | १३,२६१ | २३.१०% |
| जम्मा | ५७,४०६ | १००.००% | |
वडा अनुसार विभिन्न साक्षरताको अवस्थाको वितरण
विभिन्न वडाहरूमा साक्षर र निरक्षर जनसंख्याको तुलना
वडा अनुसार साक्षरताको विस्तृत विश्लेषण
| वडा नं. | जम्मा जनसंख्या | पढ्न र लेख्न जान्ने | पढ्न मात्र जान्ने | निरक्षर | साक्षरता दर |
|---|---|---|---|---|---|
| वडा २ | ८,३८१ | ६,७४८ (८०.५२%) | १२ (०.१४%) | १,६२१ (१९.३४%) | ८०.६६% |
| वडा १ | ७,३५८ | ५,८७६ (७९.८६%) | १४ (०.१९%) | १,४६८ (१९.९५%) | ८०.०५% |
| वडा ८ | ५,०८६ | ३,९९५ (७८.५५%) | ५ (०.१०%) | १,०८६ (२१.३५%) | ७८.६५% |
| वडा ४ | ६,२८४ | ४,८३० (७६.८६%) | १०३ (१.६४%) | १,३५१ (२१.५०%) | ७८.५०% |
| वडा ६ | ४,५१७ | ३,४८२ (७७.०९%) | १० (०.२२%) | १,०२५ (२२.६९%) | ७७.३१% |
| वडा ५ | ६,८८१ | ५,२२७ (७५.९६%) | ४७ (०.६८%) | १,६०७ (२३.३५%) | ७६.६५% |
| वडा ७ | ४,६५० | ३,५३१ (७५.९४%) | ७ (०.१५%) | १,११२ (२३.९१%) | ७६.०९% |
| वडा ९ | ५,८९१ | ४,४०५ (७४.७८%) | १९ (०.३२%) | १,४६७ (२४.९०%) | ७५.१०% |
| वडा ३ | ८,३५८ | ५,७९५ (६९.३३%) | ३९ (०.४७%) | २,५२४ (३०.२०%) | ६९.८०% |
| पालिका जम्मा | ५७,४०६ | ४३,८८९ (७६.४५%) | २५६ (०.४५%) | १३,२६१ (२३.१०%) | ७६.९०% |
कुल जनसंख्या: ७,३५८
कुल जनसंख्या: ८,३८१
कुल जनसंख्या: ८,३५८
कुल जनसंख्या: ६,२८४
कुल जनसंख्या: ६,८८१
कुल जनसंख्या: ४,५१७
कुल जनसंख्या: ४,६५०
कुल जनसंख्या: ५,०८६
कुल जनसंख्या: ५,८९१
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा साक्षरताको अवस्थाको विश्लेषण गर्दा, समग्रमा७६.९०% जनसंख्या साक्षर रहेका छन्, जसमध्ये ७६.४५% ले पढ्न र लेख्न जान्दछन्। वडागत रूपमा हेर्दा वडा नं. २ मा सबैभन्दा राम्रो साक्षरता दर ८०.६६% रहेको छ।
७६.४५%
४३,८८९ जना(43,889 people)
०.४५%
२५६ जना(256 people)
२३.१०%
१३,२६१ जना(13,261 people)
वडा २
साक्षरता दर: ८०.६६%80.66% literacy rate
वडा ३
निरक्षर दर: ३०.२०%30.20% illiteracy rate
यस वडामा २,५२४ जना (कुल ८,३५८ मध्ये) निरक्षर छन्। साक्षरता अभियानको लागि यस वडामा विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने देखिन्छ।
उच्च स्तर
•सूचकाङ्क विवरण: साक्षरताको यो सूचकाङ्क पढ्न लेख्न जान्ने, पढ्न मात्र जान्ने, र निरक्षर जनसंख्याको भारित औसतमा आधारित छ।
•व्याख्या: ७६.७अंकले उच्च स्तरको साक्षरता दर्शाउँछ। यसमा सुधारका लागि साक्षरता अभियान तथा शिक्षा विस्तारका कार्यक्रमहरू आवश्यक छन्।
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा साक्षरताको अवस्थाको तथ्याङ्क विश्लेषणबाट निम्न रणनीतिहरू अवलम्बन गर्न सकिन्छ:
यसरी ठाकुरबाबा नगरपालिकामा साक्षरताको अवस्थाको विश्लेषणले पालिकामा शैक्षिक विकासको अवस्था र भविष्यको शैक्षिक नीति निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ। यसका लागि वडागत विशेषताहरूलाई ध्यानमा राखी शिक्षा क्षेत्रको विस्तारका कार्यक्रमहरू तर्जुमा गर्नु आवश्यक देखिन्छ।