जग्गा स्वामित्व घरपरिवारको आर्थिक सुरक्षा र सामाजिक स्थितिको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। नेपालमा विभिन्न प्रकारको जग्गा स्वामित्व प्रणाली अवलम्बन गरिएको छ, जसमा निजी, गुठी, सार्वजनिक/ऐलानी, गाउँ ब्लक लगायतका प्रकारहरू प्रचलनमा छन्। ठाकुरबाबा नगरपालिकामा पनि यी विभिन्न प्रकारका जग्गा स्वामित्वमा बसोबास गर्ने घरपरिवारहरू रहेका छन्।
ठाकुरबाबा नगरपालिकाको जग्गा स्वामित्व सम्बन्धी तथ्याङ्क अनुसार, कुल ११,५६५घरपरिवारमध्ये सबैभन्दा बढी निजीजग्गामा ८३.३% अर्थात् ९,६२८ परिवारले बसोबास गरिरहेका छन्।
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा जग्गा स्वामित्वका प्रमुख प्रकारहरू र तिनमा बसोबास गर्ने घरपरिवार संख्या निम्नानुसार रहेको छ:
स्वामित्वको विश्लेषण गर्दा, ठाकुरबाबा नगरपालिकाका ८३.३% परिवारहरू निजी जग्गामा बसोबास गर्दछन्, जबकी १५.०% परिवार सार्वजनिक/ऐलानी जग्गामा बसोबास गर्छन्।
जग्गा सुरक्षाको दृष्टिकोणबाट, लगभग ८३% घरपरिवारहरू सुरक्षित जग्गा स्वामित्व (निजी र गुठी) मा रहेका छन्, भने १७% घरपरिवारहरू अपेक्षाकृत कम सुरक्षित जग्गा स्वामित्वमा रहेका छन्।
कुल परिवार संख्या: ११,५६५
| क्र.सं. | जग्गाको प्रकार | घरपरिवार संख्या | प्रतिशत |
|---|---|---|---|
| १ | निजी | ९,६२८ | ८३.२५% |
| २ | सार्वजनिक/ऐलानी | १,७३३ | १४.९८% |
| ३ | अन्य (खुलाउने) | १९५ | १.६९% |
| ४ | गुठी | ७ | ०.०६% |
| ५ | गाउँ ब्लक | २ | ०.०२% |
| जम्मा | ११,५६५ | १००.००% | |
जग्गा सुरक्षा स्कोर ८३% (अति उच्च सुरक्षा स्तर)
नोट: जग्गा सुरक्षा स्कोर निजी र गुठी जग्गामा बसोबास गर्ने घरपरिवारको प्रतिशतमा आधारित छ।
वडा र जग्गा स्वामित्व प्रकार अनुसार घरपरिवार वितरण
वडा अनुसार जग्गा स्वामित्वका प्रमुख प्रकारहरू र वितरण
| वडा नं. | जम्मा घरपरिवार | प्रमुख जग्गा स्वामित्व | निजी जग्गा (%) | सार्वजनिक/ऐलानी (%) | जग्गा सुरक्षा स्कोर |
|---|---|---|---|---|---|
| वडा २ | १,६९९ | निजी | ७२.३४% | २७.०७% | ७२% |
| वडा ३ | १,६१५ | निजी | ९३.७५% | ६.०७% | ९४% |
| वडा १ | १,६११ | निजी | ७३.४९% | १८.००% | ७३% |
| वडा ५ | १,३७४ | निजी | ८८.२८% | ११.३५% | ८९% |
| वडा ४ | १,२३१ | निजी | ९४.४८% | ४.९६% | ९४% |
| वडा ९ | १,२१७ | निजी | ८०.९४% | १८.३२% | ८१% |
| वडा ८ | १,०१७ | निजी | ७०.३०% | २८.४२% | ७०% |
| वडा ७ | ९१९ | निजी | ८५.२०% | १४.३६% | ८५% |
| वडा ६ | ८८२ | निजी | ९५.४६% | २.७२% | ९६% |
| पालिका जम्मा | ११,५६५ | निजी | ८३.२५% | १४.९८% | ८३% |
कुल घरपरिवार संख्या: १,६११
कुल घरपरिवार संख्या: १,६९९
कुल घरपरिवार संख्या: १,६१५
कुल घरपरिवार संख्या: १,२३१
कुल घरपरिवार संख्या: १,३७४
कुल घरपरिवार संख्या: ८८२
कुल घरपरिवार संख्या: ९१९
कुल घरपरिवार संख्या: १,०१७
कुल घरपरिवार संख्या: १,२१७
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा जग्गा स्वामित्वको प्रकारले भूमि सुरक्षा र व्यवस्थापनमा प्रभाव पारेको देखिन्छ। कुल ११५६५ घरपरिवारमध्ये ९६३५परिवार सुरक्षित जग्गा स्वामित्वमा र १९३० परिवार कम सुरक्षित जग्गा स्वामित्वमा रहेका छन्।
यस पालिकामा सार्वजनिक तथा ऐलानी जग्गामा बसोबास गर्ने परिवार संख्या उल्लेखनीय रहेको छ, जसले जग्गा सुरक्षा र स्वामित्व सुनिश्चित गर्ने कार्यलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने देखिन्छ।
११,५६५
८३.३%
(९,६२८ घरपरिवार)
८३%
पालिका औसत
निजी
८३.२५% (९,६२८ परिवार)
उच्च निजी जग्गा स्वामित्व
वडा ६
९६% स्कोर
ठाकुरबाबा नगरपालिकाको जग्गा स्वामित्व अवस्थाको विश्लेषणबाट निम्न निष्कर्ष र सिफारिसहरू गर्न सकिन्छ:
ठाकुरबाबा नगरपालिकामा जग्गा स्वामित्वको वर्तमान अवस्थाले जग्गा व्यवस्थापनमा सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता देखाउँछ। जग्गा स्वामित्व सुरक्षा, अभिलेखीकरण सुधार र दीर्घकालीन योजना तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्न आवश्यक देखिन्छ।